Master i Shkencave në Arkitekture dhe Dizajn Urban
2026-07-10 11:46Master i Shkencave në Arkitekture dhe Dizajn Urban
Program i integruar në Arkitekturë dhe Dizajn Urban (300 ECTC, 5 vite akademike, me kohë të plotë)
Profili profesional
Ky program studimi ofron një mënyre të re për të menduar Arkitekturën, nisur nga analizimi dhe eksperimentimi i kontekstit që na rrethon si dhe eksperiencat botërore, gjë që krijon mundësinë për t’u shkëputur nga “pozicionimi” standart i edukimit në fushën e arkitekturës. Kjo veçanti buron nga vlerësimi i potencialeve të fjetura dhe transformimi i tyre në burime frymëzimi, duke sjell në arkitekturë një frymë të re që bazohet tek ri-interpretimi i kontekstit aktual dhe transformimi i tij në vlera të reja të arkitekturës dhe shoqërisë në tërësi.
Mundësitë për punësim
Sektorët kryesorë të punësimit përfshijnë:
– Sektori privat i studiove të projektimit arkitektonik apo te kompanive te ndertimit.
– Sektori publik: nivelin e qeverisjes vendore, duke filluar që nga bashkite e komunat e deri tek qarku apo rajonet. Nivelin e qeverisjes qëndrore;
– Institucionet kërkimore shkencore vendase dhe të huaja të cilat kanë për fokus kryesor fushën e arkitekturës, ndërtimit dhe dizajnit urban.
PROGRAMI MESIMOR
Semestri I
Semestri II
Semestri III
Semestri IV
Semestri V
me njohuri e metodologji komplekse modelimi të cilat mbartin në vetvete
agregate sistemesh të thjeshta logjike. Duke marrë në konsideratë shumëllojshmërinë
e softwarëve të modelimit dhe vizatimit dixhital në treg si dhe prezantimin hyrës me
metodologjinë BIM të CAD II në vitin paraardhës, është zgjedhur për aplikim software-i
Rhinoceros 7 (nga McNeel & Associates), i cili mbart në vetvete 3 metodologjitë modeluese
freeform nga më te përdorurat sot në arkitekturë apo dizajn të shkallëve të
ndryshme: 1) NURBS Modelling & 2D Drafting, 2) Sculpting with SubD dhe 3) Modelim
algoritmik i integruar nëpërmjet Grasshopper 3D. Nisur nga qasja teorike e zbërthimit
të konceptit të formës në Formë & Dallgë, kuptojmë nivelet e ndryshme hierarkike ku
ekzistojnë këto dy koncepte lidhur me shkallën e leximit dhe interpretimit.
ato të planifikimit dhe dizajnit urban në mënyrë specifike. Kjo lëndë integron njohuri
ndërdisiplinore të fituara në lëndët e studiove të arkitekturës, dhe të urbanistikës e mjedisit
(zhvillimit të qëndrueshëm) të zhvilluara gjatë viteve të mëparshme dhe sidomos
të analizës së territorit dhe të vendbanimeve. Lënda përmban disa linja logjike kryesore
të cilat kombinojnë çështje të natyrës teorike, konceptuale dhe praktike të dizajnit dhe
planifikimit urban që bazohen kryesisht në analizën kritike të lëvizjeve të planifikimit me
fokus qendror eksperiencën amerikane, duke e ballafaquar atë me përvojën Evropiane
dhe shqiptare. Kjo lëndë përpiqet të bëjë edhe një çmitizimi të konceptit “Healthy/Resilient
City” rreth gjëndjes dhe planifikimit të vendbanimeve sidomos pas krizave pandemike
dhe sanitare të fundit, apo çdo lloj destabilizimi si: tërmetet, përmbytjet, zjarret.
mjaft të rëndësishme për formimin bazë të studentëve të vitit të tretë të Arkitekturës.
Kjo lëndë është e lidhur me studimin e parametrave fizikë që karakterizojnë ambjentet
e brendshme të banuara si dhe me përcaktimin e mënyrave, mjeteve dhe sistemeve për
sigurimin dhe ruajtjen e tyre. Elementë të tillë të cilësisë së ambjenteve të brendshme
të banuara, si komforti termik, cilësia e ajrit, komforti visual, si dhe komforti akustik
janë studiuar mbi bazën e ligjeve dhe parametrave të fizikës teknike dhe mbi këtë bazë
janë studiuar edhe mjetet apo sistemet energjitike që janë në përbërje të banesës, të
cilët bëjnë të mundur sigurimin dhe ruajtjen e këtyre parametrave, të tillë si sistemet e
vetilimit natyral dhe mekanik, sistemet e ftohjes dhe pompat e nxehtësisë, sistemet e
ndriçimit, si dhe sistemet akustike.
parë të vitit të tretë të arkitekturës. Objektivi kryesor i lëndës ”Ekonomi Ndërtimi/Kantier
Ndërtimi” është të pajisë studentët e vitit përkatës të Universitetit POLIS me njohuritë
kryesore mbi ekonominë dhe të prezantojë konceptet bazë dhe të tjera në drejtim
të njohjes dhe kuptimit të fenomeneve ekonomike në fushën e ndërtimit, të aplikimit të
tyre në aspektin teknik, ligjor dhe ekonomiko – financiar, në jetën e përditshme, aplikimet
e të cilave teorikisht dhe praktikisht i kemi prezent në zbatim, në kantieret e ndërtimit,
menaxhim dhe investime në fushën e ndërtimit. Studentët marrin njohuri mbi
preventivët në ndërtim, aplikimin për leje ndërtimi, sigurinë dhe shëndetin në kantier,
përdorimin e BIM për të nxjerrë librezat e masave etj. Lënda synon që studentët të kenë
mundësi për të zhvilluar njohuritë profesionale.
banesës kolektive në qytet, ndërsa e trajton strukturën të vendosur në kontekstit
urban social-kulturor dhe në harmoni me hapësirat publike dhe karakteristikat e
përdorimit të tyre. Duke projektuar me dhe për grupet e ndryshme të interesit,
studentët nxiten të zbulo-jnë zgjidhje të qarta dhe pioniere, të cilat e pasurojnë të
jetuarit në komunitet me shër-bime të tjera civile. Studio Arkitekture III do të
nënvizojë rëndësinë e qëndrueshmërisë, elasticitetit dhe mirëqenies së individit dhe
shoqërisë si një e tërë. Studentët do të për-piqen të projektojnë zgjidhje të cilat
reflektojnë ambicjen dhe vizionin e kohës, por të besueshme dhe teknikisht te
realizueshme. Studenti lidh kompetencën dhe angazhimin e tij profesional me çështje
të rëndësishme politike dhe shoqërore.
do të jenë pjesë kryesore e lëndës. Implementimi i tyre në projekt është thelbesore.
Gjithashtu elemente të tjerë të rëndesishëm që do i shoqërojnë ato do të jenë: analiza
urbane,kushtet klimaterologjike, grafiku i konfortit termik, analiza SWOT, vegjetacioni,
skenarët potenciale, diellëzimi, hijëzimi, skemat e ventilimit dhe freskimit, kurthet termike
përgjatë stinës së ftohtë etj. Lënda ka si qëllim kryesor të aftësojë studentët për
të zgjidhur problematikat ambjentale, për të minimizuar konsumin e energjisë deri në
zero, për të projektuar godina të pavarura nga rrjeti elektrik (vete-efikase, për të krijuar
ndjeshmëri kundrejt problematikave të riciklimit, për të krijuar një konform termik
optimal brenda në godinë, përgjatë verës dhe dimrit, për të minimizuar kostot ngrohjeftohje
në banesë nëpërmjet sistemeve pasive apo nëpërmjet termoizolimit.
dhe pasuruese duke integruar udhëtimin akademik me komunitetin aktiv të
dizajnereve apo arkitektëve. Të përshtatura për t’u lidhur me aftësitë e tyre
avancuese, këto workshope u ofrojnë studentëve një mundësi unike për të eksploruar
ndërthurjen e artit dhe arkitekturës. Të udhëhequr nga profesionistë dhe arkitektë,
studentë angazhohen në projekte praktike që sfidojnë të menduarit e tyre të
projektimit dhe aftësisë krijuese për zgjidhjen e problemeve. Këto seminare, të
menduara në kuadër të Javës së Arkitekturës së Tiranës, jo vetëm rrisin të kuptuarit e
studentit rreth parimeve arkitekturore dhe projektimit, por edhe i ekspozon ndaj
diskursit të dizajnit arkitektonik bashkëkohor në Tiranë. Gjatë Workshop-it përmes përpjekjeve bashkëpunuese dhe ndërveprimit të
drejtpërdrejtë me profesionistët, studentët fitojnë njohuri praktike, duke përmirësuar
aftësinë e tyre për t’iu qasur sfidave arkitekturore me kreativitet dhe inovacion.
Semestri VI
rregullator, urbanistikën dhe zhvillimin e territorit. Me njohuritë e fituara studentët do
të jenë në gjendje jo vetëm të hartojne një projekt/ plan të detajuar vendor sipas standarteve
dhe normave të përcaktuara me ligj apo me rregullore vendore, por edhe të kuptojnë
sesi kryehet bashkëpunimi dhe bashkërendimi mes institucioneve (kush,çfarë,si)
në raste të veçanta të projektimit apo zhvillimit të territorit. Lënda do të ofroje njohuri
mbi ndryshimet dhe evolucionin e normave dhe standarteve në legjislacionin e planifikimit
dhe zhvillimit të tokës në Shqipëri. Në fund të kursit, studentët do të kenë marrë
njohuri bazë për planifikimin rregullator, procesin dhe aktorët, instrumentet, si edhe
standartet dhe normat e projektimit sipas legjislacionit në fuqi.
me studentët e programit të MSc. i Integruar në Arkitekturë dhe Dizajn Urban. Ndërmjet
këtij kursi studentët e Arkitekturës njihen me njohuritë bazë të principeve dhe metodikave
të hartimit të projekteve të sistemeve elektrike, sistemit të furnizimit me ujë,
sistemeve të ajrit të kondicionuar dhe sistemeve të tjera pjesë përbërëse të ndërtesës
në mënyrë që në të ardhme ai të ketë mundësi të bashkërendojë punën e tij projektuese
me inxhinierët projektues elektrik përsa i takon ndriçimit, vendosjes së kuadrove dhe
kabinave elektrike, për banesat, repartet industriale, etj; si dhe me inxhinierët hidraulik
për vendosjen e pajisjeve hidrosanitare; kolonave të furnizimit me ujë dhe ato të shkarkimit
të ujërave të ndotura. Objektivi kryesor i këtij kursi është t’i njoh studentët me
konceptet bazë të elektroteknikës dhe t’i aftësoj ata në leximin e një projekti elektrik.
banesës kolektive në qytet, ndërsa e trajton strukturën të vendosur në kontekstit
urban social-kulturor dhe në harmoni me hapësirat publike dhe karakteristikat e
përdorimit të tyre. Duke projektuar me dhe për grupet e ndryshme të interesit,
studentët nxiten të zbulo-jnë zgjidhje të qarta dhe pioniere, të cilat e pasurojnë të
jetuarit në komunitet me shër-bime të tjera civile. Studio Arkitekture III do të
nënvizojë rëndësinë e qëndrueshmërisë, elasticitetit dhe mirëqenies së individit dhe
shoqërisë si një e tërë. Studentët do të për-piqen të projektojnë zgjidhje të cilat
reflektojnë ambicjen dhe vizionin e kohës, por të besueshme dhe teknikisht te
realizueshme. Studenti lidh kompetencën dhe angazhimin e tij profesional me çështje
të rëndësishme politike dhe shoqërore.
gjatë viteve të mëparshme dhe sidomos të analizës së territorit dhe të vendbanimeve.
Lënda përmban disa linja logjike kryesore të cilat kombinojnë çështje të natyrës teorike,
konceptuale dhe praktike të dizajnit urban që bazohen kryesisht në kritikën teorike të
autorëve të periudhës pas moderne, si edhe asaj bashkëkohore. Blloku teorik synon të
ekspozojë studentët edhe në raportet që ka dizajni urban me planifikimin e qytetit në
tërësi si edhe influencën që ushtrojnë disiplina të tjera si shkencat, filozofia, sociologjia,
mjedisi, artet, etj. të gjitha këto do të ilustrohen me raste studimore që do të tregojnë
histori suksesi apo dështimi. Kontekstit shqiptar dhe pozicionimit të disiplinës së dizajnit
dhe planifikimit urban në situatën aktuale do t’i kushtohet vëmendje përgjatë gjithë
kursit. Kështu lënda synon të nxisë studentët për një eksplorim alternativ të procesit.
e përbashkëta që përbëjnë veprën arkitektonike. Për vepër arkitektonike nënkuptohet
gjithë ajo trashëgimi e lënë nga e kaluara, qoftë edhe nga ajo e afërt. Ky kurs
nuk do të jetë thjeshtë një kurs analitik por nëpërmjet analizës së disa veprave kyçe në
historinë e arkitekturës do të kërkojë të zbardhë një sistem me instrumente projektuese
dhe kompozitive që do jenë në dobishmëri të arkitektëve të ardhshëm. Zgjedhja e veprave
për t’u analizuar do i përkasë arkitekturave të ndërtuara në kontekstin shqiptar
dhe kryesisht ato me karakter banimi. Subjekte të analizave do të jenë komplekset e
banimit të ndërtuara në Shqipëri në 50 vitet e fundit. Qëllimi është hetimi i bazave
epistemologjike të arkitekturës të cilat formojmë parimet që qeverisin metodat e kommpozimit
dhe projektimit arkitektonik, i parë ky si procedim racional dhe shkencor.
Semestri VII
Arkitektoni-ke është një fushë multidisiplinore dhe e zgjeruar. Shfrytëzimi i aseteve të
trashëgimisë kulturore të ndërtuar, arkitektonike, arkeologjike, inxhinierike apo
artistike duke i dhënë një imazh tërheqës (me focus ndertesat dhe territorin), bëjnë
të mundur rritjen e vler-ave dhe konkurrencën në nivel global. Aktualisht është e
nevojshme t’i bashkangjitemi tradicionales dhe vlerave autentike të qyteteve, asaj që
ekziston dhe është e ndërtuar në territor. Normativa që rregullon ndërhyrjen në një
vepër arkitektonike (e cila ndry-shon nga një shtet në një shtet tjetër, madje dhe
brenda shtetit ndryshon nga një vend në një vend tjetër), mund të ndryshojë në
varësi të çdo kategorie të veprës nëse ajo siguron një procedurë më korrekte të
ndërhyrjes restauruese. Objektiv kryesor i lëndës të aftësojë studentin e arkitekturës
me bazën teorike dhe principet e restaurimit.
e një marke të një kompanie dhe ambalazhit për një nga produktet e saj të
supozuara. Studentët do të përvetësojnë procesin e të projektuarit, duke filluar nga
kërkimet dhe skicat e studimeve mbi idenë, realizimin e tij me anë të programeve digjitale,
për të konkluduar me prezantimin dhe finalizimin për shtyp apo publikim digjital.
Metodologjia e ndjekur do jetë bashkimi i teorisë me praktikën për të patur një rezultat
sa më koherent dhe praktik, por gjithmonë me një mendim analitik dhe duke iu referuar
koncepteve bazë të dizajnit grafik dhe dizajnit të paketimit. Leksionet janë të dedikuara
mbi teorinë e dizajnit grafik, si nga ana e principeve dhe elementëve të dizajnit të cilat
do shtjellohen gjatë javëve, edhe nga ai i case studies dhe evolucionit të dizajnit të paketimit.
Qëllimi është që studentët të dizenjojnë në mënyrë analitike.
të avancuara të projektimit kompjuterik. Ky kurs synon të njohë studentët me nevojën
për të avancuar më tej produktin e procesit krijues, domethënë projektin arkitektonik,
nëpërmjet njohjes dhe përdorimit të programeve, teknikave dhe metodave të
avancuara. Studentët do të mësojnë sesi programet parametrike të projektimit arkitektonik
krijojnë mundësinë e veprimit sipas një paradigme të re kompjuterike. Procesi i
projektimit dhe vetë produkti tashmë kanë një horizont të gjerë mundësish. Pikërisht
në këtë horizont të ri mundësish, në lëndën Advanced Studio in Architecture eksplorohet
përmes projektit arkitektonik bashkëkohor temat e të jetuarit dhe ndërveprimit
me ekosistemin. Tema e dizajnit fokusohen ende në zonat përgjatë brigjeve të lumit
Lana. Janë pikërisht këto zona të braktisura në zhvillimin natyror të ekosistemit.
e tyre me anë të ndërhyrjeve projektuale. Rigjenerimi urban, në vetëvete,
trajton çështje që kanë të bëjnë me proceset evolutive dhe transformuese të vendbanimeve
urbane, të cilat janë procese të ndikuara dhe/ose diktuara nga faktorë ekonomik,
social, mjedisor e klimaterik. Lënda kombinon trajtimi teorik me atë praktik në shkallë
të ndryshme të ndërhyrjeve në qytet. Nëpërmjet studimit të problematikave specifike,
kuadrit teorik mbi evolucionin e rigjenerimit urban dhe shembujve virtuoze bashkëkohore
do të trasmetohet një metodologji ndërhyrjeje që parashikon ruajtjen dhe integrimin
e pjesëve të ndërtuara të qytetit. Ne qendër të diskutimit do të vendoset sfera
publike, si në aspektin fizik ashtu dhe në aspektin vendimarrës. Përmes këtij trajtimi,
lënda synon të plotësojë dhe thellojë më tej dijet e studentit në fushën e planifikimit.
me anë të zhvillimit të projekteve, ku kursi synohet të trajtohet si një punishte
e punës, të mësimit, të diskutimit dhe të ushtrimit të aftësive, mjeteve dhe metodave
të projektimit. Kjo gjë do të mbështetet edhe nga pjesa teorike si dhe detyrat e shkurtra
semestrale dhe seminaret e diskutimet mbi çështje të veçanta të projektimit. Ky kurs
do të mbajë parasysh gjithmonë rëndësinë e vizatimit në perceptimin e materializimin
e ideve si dhe më vonë në paraqitjen e projektit duke ju përmbajtur gjithmonë idesë”
se e para ishte skica”. Ky vit do të bëjë të mundur që studenti të arrijë një pjekuri të tillë
poetike formale ku ndjenja të mund të transportohet në një arkitekturë, të jetë ajo që
do të frymëzojë projektin arkitektonik por dhe do ta simbolizojë atë.
studentët, duke ofruar një përvojë të kuruar dhe gjithëpërfshirëse dhe shërbyer si një
komponent kryesor si pjesë e rrugëtimit të tyre akademik. Të udhëhequr nga
profesionistë vendas dhe ndërkombëtarë në fushën e dizajnit, studentët përfshihen në
projekte të prekshme, duke fituar njohuri praktike dhe duke përmirësuar aftësitë e tyre
në disiplina specifike të projektimit. Workshopet janë projektuar duke i inkurajuar
studentët të aftësojnë njohuritë kryesore të marra, duke përvetësuar aftesitë teknike
dhe gjithashtu nxitur bashkëpunimin, të menduarit kritik dhe të kuptuarit e praktikave
bashkëkohore të projektimit. Me pjesëmarrjen e tyre në Workshopin e “Tirana Design Week”, studentët
thellojnë lidhjen e tyre me ekosistemin lokal të dizajnit, duke siguruar një urë të
vlefshme midis studimeve të tyre akademike dhe fushës dinamike në zhvillim të dizajnit
në Tiranë.
Semestri VIII
me anë të zhvillimit të projekteve, ku kursi synohet të trajtohet si një punishte
e punës, të mësimit, të diskutimit dhe të ushtrimit të aftësive, mjeteve dhe metodave
të projektimit. Kjo gjë do të mbështetet edhe nga pjesa teorike si dhe detyrat e shkurtra
semestrale dhe seminaret e diskutimet mbi çështje të veçanta të projektimit. Ky kurs
do të mbajë parasysh gjithmonë rëndësinë e vizatimit në perceptimin e materializimin
e ideve si dhe më vonë në paraqitjen e projektit duke ju përmbajtur gjithmonë idesë”
se e para ishte skica”. Ky vit do të bëjë të mundur që studenti të arrijë një pjekuri të tillë
poetike formale ku ndjenja të mund të transportohet në një arkitekturë, të jetë ajo që
do të frymëzojë projektin arkitektonik por dhe do ta simbolizojë atë.
“ dhe shtrihet në një periudhë 1 semestrale, duke bashkuar teorinë dhe praktikën e projektimit.
Kompleksiteti në rritje i kushteve bashkëkohore urbane të Tiranës dhe ndryshimet
e thella të shoqërisë thekson rëndësinë e hetimeve të bazuara jo vetëm në metodat
tradicionalisht të njohura të projektimit arkitektonik, por edhe me integrimin e mjeteve
dhe metodologjive të ndryshme teorike që lidhen me disiplina të shumta. si planifikimi
urban, sociologjia urbane, gjeografia urbane, ekonomia urbane etj. Lënda do të kontribuojë
në formimin e një kulture të projektimit nëpërmjet përvojave të mësimdhënies
që synojnë rritjen e mjeteve analitike, metodave dhe përpunimit të temave operacionale
të projektimit që do të zhvillohen nga formimi i një ndërgjegjeje kritike, të lidhur
ngushtë me një kontekst të veçantë. arkitektura e transportit hekurudhor.
në punë kërkimore, analizë dhe konteks, inspirime, plane, prerje, pamje, modelime në
maket apo 3d, krahasime dhe referenca të ngjashme, teori dhe koncepte artistike, materiale
dhe teknologji. Projekti do të zhvillohet në mënyrë individuale. Struktura gjuhësore
e dizajnit që ka filluar të eksplorohet gjatë viteve do të vazhdojë të eksplorohet edhe
gjatë këtij semestri. Një rol të rëndësishëm do të ketë edhe puna kërkimore personale
e cila do të shërbejnë si reference për këtë eksperiencë praktike. Procesi i ideimit dhe
projektimit do të përmbajë disa faza me përmbajtje dhe afate kohore të përcaktuara
si më poshtë. Qëllimi i këtij projekti është të zgjojë dhe të eksplorojë idetë kreative të
studentëve. Kombinimi i teorisë me idetë e mundshme synon krijimin e formës dhe
zgjidhjen funksionale.
të avancuar të prototipizimie e të prefabrikimit dixhital. Kjo lëndë synon që nëpërmjet
njohjes dhe përdorimit të programeve dhe të mjeteve teknologjike e laboratorike
ti japë studentëve mundësi që projektet e tyre t’i provojnë në kushtet reale të ndërtimit
dhe prodhimit arkitektonik. Në këtë lëndë studentët njihen me metodat e prodhimit
nëpërmjet shtimit të materialit, e njohur ndryshe si primtim 3D, me metodat e heqjes
së materialit si CNC dhe laser cut si dhe metoda hibride të parafabrikimit dixhital si
formimi i shablloneve të avancuara për derdhjen e betonit apo të polimereve. Studentët
zgjedhin një pjesë apo element të zhvilluar gjatë Studios së Avancuar në Arkitekturë dhe
IT, e gjatë lëndës e zhvillojnë elementin dera sa e kthejnë në një komponent teknologjik
të projektueshëm dhe prodhueshëm nëpërmjet pajisjeve laboratorike si krehë robotik.
dhe të hapësirës së hapur. Studimet do të përfshijnë metoda dhe mjete të analizës
së strukturës urbane, të kuptuarit e formës së qytetit si rezultat i proceseve historike,
kulturore dhe sociale, të krijuara me kalimin e kohës dhe të vendosura përballë
një siti fizik specifik. Kursi do të ofrohet përmes një serie leksionesh dhe diskutimesh
seminaresh të leximeve të përzgjedhura, paralelisht me punën e drejtuar në studio.
Fazat kryesore të punës do të jenë: Leximi dhe analiza e hapësirës së hapur përmes vëzhgimit
vizual dhe përmes përcaktimit të imazhit. Leximi dhe analiza e ndërlidhjes midis
morfologjisë natyrore dhe urbane, tipologjisë arkitekturore dhe marrëdhënies së tyre me
procesin. Njohuritë e aplikuara, përfundimet dhe ilustrimet e temave kryesore të lëndës.
Semestri IX
metodologjike bazë për të kryer kërkim shkencor në disiplinën e dizajnit dhe
arkitekturës, dhe në veçanti për të përgatitur diplomën e arkitekturës. Specifika e kësaj
lënde është kërkimi nëpërmjet dizajnit (research by design). Gjetja e objektit të studimit
në arkitekturë, ndërtimi i argumentit kryesor, formulimi i pyetjes, zhvillimi i hipotezës,
si dhe dokumentimi dhe paraqitja e tezës ose produktit final janë objektivi i kësaj lënde.
Si shkruhet rreth këtij objekti? Si vizatohet ky objekt? Si kombinohet vizatimi me shkrimin
akademik, imazhi me tekstin? Si shërbejnë vizatimi, gjeometria, dhe instrumentet
analoge dixhitale në artikulimin dhe zhvillimin e kërkimit? Jo gjithmonë janë bërë këto
pyetje; ato kanë histori dhe teori. Kur janë bërë, ndryshe janë shtruar nga arkitektë të
ndryshëm dhe ndryshe nga historianë apo teoricienë të arkitekturës.
problematikën dhe aspektet më të afërta të zanatit të arkitektit, si ato praktike ashtu
edhe ato teorike. Njëkohësisht duke marrë parasysh edhe pjekurinë e studentëvë kjo
lëndë do të synojë të prekë dhe diskutojë problematikat të lidhura me projekt zbatimin,
si ato të paraqitjes së projektit, por edhe në tërësi të kërkesave që ka vepra arkitekturore
në procesin e saj të zbatimit. Kjo lëndë do të synojë që të vështrojë arkitekturën
si një proces të tërë dhë të pandarë, që nga idea dhe deri në përfundimin e saj të plotë
dhe duke e parë rolin e arkitektit si një udheheqës, mediator dhe ekzekutor të saj. Lënda
do të synojë në rritjen e mëtejshme të përgjegjshmërisë të arkitektit ndaj mjedisit ku ai
projekton e ndërton, respektin për atë që është ndërtuar, për atë që është përreth dhe
për rëndësinë e vendimeve që merren në arkitekturë që në fazat e para të saj.
në mënyrë reale. Situatën, problematikat reale dhe nevojat reale të komunitetit.
Kombinimi i aftësive të arkitekturës dhe sipërmarrja, i jep studentit mjetet për të zhvilluar
konceptet e arkitekturës në projekte të realizueshme. Si të përgjigjemi në një situatë
specifike kur hapësira publike dhe objektet publike janë shumë në nevojë, por pronat
publike të disponueshme mungojnë ose janë tashmë në përdorim. Si mund të (ri)zhvillojmë
një pronë publike që mund të ketë një funksion të dyfishtë ose më shumë gjatë 24
orëve. Si mund të kenë një jetë më pas objektet publike ekzistuese orët e punës, çfarë
lloj programi nevojitet dhe si mund t’i hartojmë ato. Si të identifikoni dhe përfshirja e
palëve të interesuara në proces. Si të aplikoni për financim.
përbëhet nga një projekt, që është produkt i kësaj lënde dhe një materiali të
shkruar, që zhvillohet në lëndën e Kërkimit dhe Metodave. Në këtë lëndë studentët
zhvillojnë më tej konceptet ligjëruese dhe kompozitive si dhe teknikat e projektimit që
kanë për-vetësuar në lëndët e mëparshme. E veçanta e kësaj lënde është sintetizimi i
këtyre kon-cepteve dhe teknikave drejt një projekt diplome. Ky projekt diplome duhet
të plotësojë pritshmëritë profesionale mbi një produkt arkitektonik bashkëkohor.
Projekti duhet të dëshmojë aftësitë e studentit për konceptimin, zhvillimin,
detajimin, dhe paraqitjen e projektit, në marrëdhënie me kontekstin ligjërues mbi të
cilin është konceptuar projekti ashtu edhe me atë kultural, mjedisor, apo gjeografik
në të cilin ndodhet projekti. Ky projekt diplome duhet të dëshmojë aftësitë e
studentit për të gjykuar dhe interpretuar.
formë filologjike duke nisur nga çështjet e para teorike të trajtuara në traktatet arkitektonike
dhe duke përfunduar me teoritë bashkohore të arkitekturës. Dobishmëria e teorisë
në periudhën aktualë konsiston në rezistencën që ajo shfaq për mos tu eleminuar
tërësisht pas disfatave që pësoi shekullin e shkuar në favor të një pragmatizmi absolut i
shtyrë dhe i mbështetur mbi teorinë heideggeriane të “arsyetimit instrumental”. Aktualisht
teoria duket e anashkaluar dhe e lënë në periferitë e “dhomave akademike” për tu
zëvendësuar me qasje më empirike që shohin arkitektët bashkohorë të transformohen
dhe të manifestojnë më tepër sjellje “zanatçiu” sesa profesionisti. Lënda do kërkojë të
trajtojë dhe sjellë për të gjithë auditorin një seri me tematika, personazhe dhe traktate
që kanë trajtuar problematikat e kompozimit, projektimit dhe ndërtimit në arkitekturë.
dhe pasuruese duke integruar udhëtimin akademik me komunitetin aktiv të
dizajnereve apo arkitektëve. Të përshtatura për t’u lidhur me aftësitë e tyre
avancuese, këto workshope u ofrojnë studentëve një mundësi unike për të eksploruar
ndërthurjen e artit dhe arkitekturës. Të udhëhequr nga profesionistë dhe arkitektë,
studentë angazhohen në projekte praktike që sfidojnë të menduarit e tyre të
projektimit dhe aftësisë krijuese për zgjidhjen e problemeve. Këto seminare, të
menduara në kuadër të Javës së Arkitekturës së Tiranës, jo vetëm rrisin të kuptuarit e
studentit rreth parimeve arkitekturore dhe projektimit, por edhe i ekspozon ndaj
diskursit të dizajnit arkitektonik bashkëkohor në Tiranë. Gjatë Workshop-it përmes përpjekjeve bashkëpunuese dhe ndërveprimit
të drejtpërdrejtë me profesionistët, studentët fitojnë njohuri praktike, duke
përmirësuar aftësinë e tyre për t’iu qasur sfidave arkitekturore me kreativitet dhe
inovacion.
Semestri X
përbëhet nga një projekt, që është produkt i kësaj lënde dhe një materiali të
shkruar, që zhvillohet në lëndën e Kërkimit dhe Metodave. Në këtë lëndë studentët
zhvillojnë më tej konceptet ligjëruese dhe kompozitive si dhe teknikat e projektimit që
kanë për-vetësuar në lëndët e mëparshme. E veçanta e kësaj lënde është sintetizimi i
këtyre kon-cepteve dhe teknikave drejt një projekt diplome. Ky projekt diplome duhet
të plotësojë pritshmëritë profesionale mbi një produkt arkitektonik bashkëkohor.
Projekti duhet të dëshmojë aftësitë e studentit për konceptimin, zhvillimin,
detajimin, dhe paraqitjen e projektit, në marrëdhënie me kontekstin ligjërues mbi të
cilin është konceptuar projekti ashtu edhe me atë kultural, mjedisor, apo gjeografik
në të cilin ndodhet projekti. Ky projekt diplome duhet të dëshmojë aftësitë e
studentit për të gjykuar dhe interpretuar.
zhvillojnë temën e diplomës. Ndonëse kjo lëndë do të zhvillohet në formatin e studios,
nuk është thjesht një studio si e viteve të mëparshme për dy arsye: e para, zgjedhja dhe
zhvillimi i temës dhe projektit të diplomës është individuale dhe e pavarur. Roli jonë si
pedagogë është të udhëheqim dhe lehtësojme këtë proces. E dyta, ky nuk është thjesht
një projekt por një tezë diplome që materializohet nëpërmjet një projekti si dhe një materiali
të shkruar (i cili do të zhvillohet paralelisht në lëndën e Kërkimit dhe Metodave.
Si i tillë, ndërsa projekti duhet të plotësojë pritshmëritë profesionale mbi një produkt
arkitektonik bashkëkohor, duhet të jetë në të njëjtën kohë diçka më tepër, duhet të jetë
një zbulim, një tezë që hap një debat në lidhje me të tashmen dhe një hapësirë per t’u
investiguar dhe eksploruar më tej në të ardhmen.